Pek çok çalışan, iş görüşmesinde anlaştığı "brüt maaş" ile ay sonunda banka hesabına yatan "net maaş" arasındaki farkı görünce şaşırabilir. Özellikle yılın ikinci yarısında maaşların "erimesi" olarak bilinen durum, tamamen vergi dilimleri ve yasal kesintilerle ilgilidir. Bu kapsamlı rehberde, brüt net maaş hesaplama mantığını en ince detayına kadar açıklıyoruz.
Brüt Maaş Nedir?
Brüt maaş, işvereninizin sizin için ödediği toplam işçilik maliyetinin (işveren payı hariç) ham halidir. Yani henüz "devlet baba" payını almadan önceki rakamdır. Brüt maaşın içinde şunlar gizlidir:
- Sizin cebinize girecek olan net maaş.
- SGK İşçi Primi (%14)
- İşsizlik Sigortası Primi (%1)
- Gelir Vergisi (Matraha göre %15-%40 arası)
- Damga Vergisi (Binde 7,59)
Net Maaş Nedir?
Net maaş, tüm bu yasal kesintiler yapıldıktan sonra banka hesabınıza fiilen yatan tutardır. Bakkalda, markette, kirada harcayabileceğiniz gerçek para budur.
⚠️ Önemli Fark
Brüt maaş genellikle sabittir (zam alana kadar), ancak net maaş yıl içinde değişkenlik gösterir. Bunun sebebi, kümülatif vergi matrahınızın artmasıyla birlikte daha yüksek vergi dilimlerine girmenizdir.
Adım Adım Maaş Kesintileri Hesaplaması
Brüt maaşınızdan net maaşa ulaşırken yapılan kesintileri bir örnek üzerinden inceleyelim. Diyelim ki brüt maaşınız 50.000 TL olsun.
| Kesinti Türü | Oran | Açıklama |
|---|---|---|
| SGK Primi | %14 | Emeklilik ve sağlık hizmetleri için kesilen zorunlu prim. |
| İşsizlik Sigortası | %1 | İşsiz kalmanız durumunda fon sağlamak için kesilir. |
| Gelir Vergisi | %15 - %40 | Gelirinize göre devlete ödenen vergi. Artan oranlıdır. |
| Damga Vergisi | ‰7,59 | Resmi kağıt bedeli. (Asgari ücret kısmı muaftır). |
Gelir Vergisi Dilimleri Nedir?
Türkiye'de "artan oranlı vergi sistemi" uygulanır. Yılın başında %15 vergi öderken, toplam kazancınız (kümülatif matrah) arttıkça sırasıyla %20, %27, %35 ve %40 vergi dilimlerine girersiniz.
- 1. Dilim (%15): Yılın başındaki kazançlar için.
- 2. Dilim (%20): Belli bir sınırı aşınca maaşınızdan daha fazla vergi kesilmeye başlar.
- 3. Dilim (%27): Genellikle yılın ortasında veya sonuna doğru pek çok çalışan bu dilime girer ve net maaşta belirgin bir düşüş hisseder.
İşveren Maliyeti Nedir?
Sizin brüt maaşınız 50.000 TL olsa bile, işverenin cebinden çıkan para daha fazladır. İşveren, brüt maaşın üzerine %15.5 SGK İşveren Payı ve %2 İşveren İşsizlik Sigortası Payı öder. Yani sizin maaşınızın şirkete maliyeti, brüt maaşınızdan yaklaşık %17.5 daha fazladır.
Sonuç: Hesaplamak Karmaşık Olabilir
Tüm bu oranlar, istisnalar (asgari ücret vergi istisnası gibi) ve kümülatif matrah takibi manuel hesaplama yapmayı zorlaştırır. İşte bu yüzden geliştirdiğimiz Brüt Net Maaş Hesaplama Aracı, güncel vergi parametrelerini kullanarak sizin yerinize bu karmaşık işlemi saniyeler içinde yapar.